Czy biotworzywa są dobre dla środowiska?
Niedawno natrafiliśmy na materiał promujący tworzywa biodegradowalne jako ekologiczną alternatywę dla tworzyw konwencjonalnych. Niestety, jeżeli spojrzymy na liczby, to rzeczywistość jest zdecydowanie bardziej skomplikowana.
Sam fakt biodegradowalności czy kompostowalności nie oznacza wcale, że coś jest dobre dla środowiska – oznacza tylko tyle, że w określonych warunkach materiał ma zdolność do rozpadu. Czy to dobrze? I tak i nie. Dobrze we wszystkich sytuacjach, gdzie występuje podwyższone ryzyko emisji do środowiska (przykładem jest sektor rolniczy) – wtedy potencjalne ryzyko emisji mikroplastiku do środowiska jest istotnie zredukowane (a należy wiedzieć, że póki co mikroplastik nie jest ujmowany w analizach LCA, choć istnieją już modele próbujące szacować jego wpływ).
Co w tym złego? Ano to, że biodegradacja oznacza, że właśnie materiał ulega rozkładowi – w przypadku kiedy jest źle zagospodarowywany (trafia na wysypisko) stanowi źródło gazu wysypiskowego, zawierającego ok. 50% metanu. Wspomniany metan jest 25-30x bardziej szkodliwy od dwutlenku węgla. Tym samym w rzeczywistości (tworzywa biodegradowalne trafiają zazwyczaj do zmieszanych) tworzywa biodegradowalne bardzo szkodzą klimatowi zamiast mu pomagać.
Co więcej, sam fakt bycia bioplastikiem (tworzywem pochodzenia organicznego) również nie oznacza, że materiał będzie lepszy dla środowiska – jak spojrzymy na emisje związane z wytworzeniem, to często biotworzywa mają większy ślad węglowy niż tworzywa konwencjonalne.
Czy to znaczy, że powinniśmy zostać przy tworzywach konwencjonalnych? To zależy. Przede wszystkim powinniśmy przygotować pełną analizę cyklu życia od kołyski do grobu, która pozwoli nam ocenić, KIEDY dane rozwiązanie będzie lepsze dla naszej planety. I to od tego powinna się zaczynać każda próba wdrażania innowacji.
ekologiawpraktyce
Często widzę w internecie dyskusje nt. bioplastików, czym one są i czy są dobre czy złe dla środowiska. Jedni mówią, że są biodegradowalne, inni, że surowców odnawialnych, a jeszcze inni, że jedno i drugie. I wszystkie te osoby mają rację. Na dzień dzisiejszy nomenklatura zakłada, że bioplastikiem jest polimer ulegający biodegradacji LUB/I pochodzący z surowców odnawialnych. To oznacza, że istnieją bioplastiki wytwarzane z ropy i ulegające biodegradacji jak i bioplastiki pochodzące z surowców odnawialnych, ale niebiodegradowalne.
Do tego dochodzą biopolimery, czyli polimery występujące w naturze, takie jak polisacharydy (celuloza skrobia, chityna), polipeptydy i białka, polinukleotydy (DNA). Część z nich po modyfikacji chemicznej ma zastosowaie jako biotworzywa, w tym np. octan i octomaślan celulozy. Octan celulozy powstał 150 lat temu i był długo stosowany, do momentu aż naukowcy nie wynaleźli ok. kilkukrotnie tańszych tworzyw o podobnych właściwościach, takich jak np. ABS. Innym popularnym biotworzywem (choć nie wszyscy mają tego świadomość) jest celofan – stosowany w opakowalnictwie, szczególnie do pakowania prezentów 
Czy biotworzywa są ekologiczne? Odpowiedź jest taka jak przy wszystkich rozwiązaniach opakowaniowych: to zależy. Jeżeli mówimy o tworzywach biodegradowalnych, to zależy to od tego jak w danym kraju jest realizowane kompostowanie, czy te materiały są odpowiednio znakowane, czy są kompostowalne (a nie tylko biodegradowalne), jakie procesy chemiczne zostały wykorzystane do ich otrzymania.
Jeżeli mówimy o tworzywach z surowców odnawialnych, to również należy sprawdzić ich znakowanie, a także wpływ na strumień odpadów (możliwość separacji, mieszalność innymi tworzywami).
Patrząc jak to jest w praktyce realizowane, bardzo często niestety są to rozwiązania powodujące więcej szkód niż pożytku (rynek biotworzyw stanowi 0,2% masy wszystkich tworzyw i to też ma znaczenie). Niemniej widzę pojawiające się rozwiązania, które mają potencjał pozytywnego oddziaływania na środowisko – o tym wkrótce pojawi się dłuższy materiał na blogu
